रघुनाथरावांना खात्री होती—
त्यांना सगळं कळतं.
घर, पैसा, माणसं, नाती…
सगळ्याचा अनुभव त्यांच्या खिशात होता.
आणि अनुभव म्हणजेच शहाणपण,
असं त्यांचं ठाम मत.
मुलगा आदित्य काही बोलला,
तर लगेच उत्तर तयार.
“तुला जग कळायचंय अजून.”
सून नंदिनी काही निर्णय घेऊ पाहिली,
तर कटाक्ष.
“तुला व्यवहार कळत नाही बाई.”
त्यांच्या मते,
ते मार्गदर्शक होते,
बाकी सगळे गोंधळलेले.
आदित्य लहानपणापासून ऐकत आला होता—
“मी सांगतो ते कर.”
प्रश्न विचारणं म्हणजे उद्धटपणा.
स्वतःचं मत म्हणजे अक्कल नसणं.
तो शिकला.
नोकरीला लागला.
लग्न झालं.
पण वडिलांच्या नजरेत तो अजूनही
“कच्चा”च होता.
नंदिनी आली तेव्हा रघुनाथरावांनी
तिला सून म्हणून नाही,
तर प्रकल्प म्हणून पाहिलं.
कसं बोलायचं,
कसं वागायचं,
काय करायचं,
काय नको—
सगळं आधीच ठरलेलं.
नंदिनी शांत होती.
पण मूर्ख नव्हती.
ती ऐकत होती, समजून घेत होती,
पण प्रत्येक वेळी मान हलवणं
तिला हळूहळू गिळून टाकत होतं.
एक दिवस आदित्य म्हणाला,
“बाबा, आपण वेगळं घर घेऊ या.”
रघुनाथराव हसले.
तो हसू नव्हतं… उपहास होता.
“तुला घर चालवता येईल असं वाटतं?”
नंदिनी पहिल्यांदाच मध्ये बोलली.
“घर चालवायला अक्कल नाही,
समज आणि मोकळीक लागते.”
रघुनाथरावांनी तिच्याकडे पाहिलं.
पहिल्यांदाच.
“तुला सल्ला दिला का कुणी?”
त्या रात्री घरात शांतता होती.
पण ती शांतता नव्हती…
दडपलेली होती.
आदित्य आणि नंदिनी वेगळं झाले.
लढून नाही.
थकल्यामुळे.
रघुनाथराव म्हणाले,
“बाहेर जाऊन कळेल.”
महिने गेले.
घरात आवाज कमी झाले.
सूचना देण्यास कोणी उरलं नाही.
टीव्ही मोठ्या आवाजात चालू असे.
पण घर रिकामं वाटायचं.
एक दिवस रघुनाथराव आजारी पडले.
ब्लड प्रेशर, शुगर—सगळं वाढलेलं.
आदित्य आला.
नंदिनीही.
रघुनाथरावांनी पहिल्यांदाच
मुलाला काही सांगितलं नाही.
फक्त पाहत राहिले.
डॉक्टरांनी नंदिनीला सूचना दिल्या.
ती नीट ऐकत होती, प्रश्न विचारत होती.
रघुनाथराव बघत होते.
घरी आल्यावर नंदिनीने औषधांची यादी लावली.
डाएट बदललं.
वेळ ठरवली.
रघुनाथराव म्हणाले नाहीत—
“हे चुकतंय.”
ते शांत होते.
एका रात्री अचानक म्हणाले,
“तू हे सगळं कसं ठरवलंस?”
नंदिनी म्हणाली,
“मी ऐकलं. समजून घेतलं.
आणि मग निर्णय घेतला.”
रघुनाथराव गप्प.
थोड्या वेळाने म्हणाले,
“मला नेहमी वाटायचं,
माझ्या अनुभवाशिवाय कोणी काहीच करू शकत नाही.”
आदित्य शांतपणे म्हणाला,
“आम्हाला कधी प्रयत्नच करू दिला नाहीत बाबा.”
त्या वाक्यानं खोली भरून आली.
रघुनाथराव पहिल्यांदाच स्वतःकडे पाहत होते—
सर्वज्ञ म्हणून नाही,
तर चुकणारा माणूस म्हणून.
ते हळू आवाजात म्हणाले,
“मी तुम्हाला वाचवत होतो असं मला वाटलं…
पण कदाचित मी तुम्हाला वाढूच दिलं नाही.”
नंदिनी काही बोलली नाही.
ती फक्त ऐकत होती.
आदित्यने बाबांचा हात धरला.
“आता तरी आम्हाला विश्वास द्या.”
रघुनाथरावांनी मान हलवली.
थोडी उशिरा… पण प्रामाणिक.
⸻
मोरल:
जे स्वतःला कायम ‘ग्रेट’ समजतात,
ते इतरांना कधीच मोठं होऊ देत नाहीत.
शहाणपण म्हणजे सगळं कळणं नाही—
तर समोरच्यालाही कळू शकतं,
हे मान्य करणं.
—पूजा पांडे
९६४७२२५०७७
