लोक काय म्हणतील?

“निंदकाचे घर असावे शेजारी… तेथे चांगले सरवाडे घ्यावे पाणी.”
— संत नामदेव

“लोक काय म्हणतील?” हे वाक्य आपल्या आयुष्यात सतत कानावर पडतं. जणू प्रत्येक निर्णयाच्या दारात ते थांबून आपल्याला अडवतं. कपडे निवडायचे असोत, करिअर ठरवायचं असो, लग्न करायचं की नको याचा विचार असो—सर्वत्र या प्रश्नाची सावली आपल्यामागे असते.

‘लोक’ म्हणजे नेमके कोण?

खरं तर हे “लोक” कोण आहेत? आपले आईवडील, नातेवाईक, शेजारी, की सोशल मीडियावरचे अनोळखी? आपण त्यांना ओळखतही नसतो, पण त्यांच्या कल्पित प्रतिक्रिया मनात उभ्या करून घेतो. आणि मग स्वतःच्या मर्जीने आयुष्य न जगता, इतरांच्या अपेक्षांसाठी जगायला लागतो.

‘लोक काय म्हणतील’ या भीतीपायी कित्येक स्वप्नं जन्म घेण्याआधीच गळून पडतात.
• मुलगा संगीतकार व्हायचा म्हणतो, पण भीती—“नोकरी नाही केली तर लोक काय म्हणतील?”
• मुलीला उशिरा लग्न करायचं असतं, पण प्रश्न—“कोणी मिळालं नाही का तिला?”
आपल्या आयुष्याच्या पंखांना कापून आपण स्वतःच आकाश हरवून बसतो.

तुम्ही साधं राहिलात तर म्हणतील—“कसलं बोअर आयुष्य.”
थोडं मोकळं जगलात तर म्हणतील—“हद्दच केली.”
लग्न लवकर केलंत तर म्हणतील—“घाई केली.”
उशिरा केलंत तर म्हणतील—“मिळालं नाही का?”
म्हणजे लोकं कधीच खूश होणार नाहीत. मग त्यांच्यासाठी स्वतःला का कैद करायचं?

महत्त्वाचं हे की आपण स्वतःला काय म्हणतो. जगाचं मत बदलत राहतं. आज ज्यांनी टाळ्या वाजवल्या, उद्या तेच बोटं दाखवतील. पण जर आपण स्वतःच्या मनाशी प्रामाणिक राहिलो, तर हा बाहेरचा आवाज आपोआपच कमी होतो.

प्रेरणा देणारी काही उदाहरणं
• सुधा मूर्ती यांनी समाजाच्या चौकटी मोडून आयटी क्षेत्रात स्वतःचं स्थान निर्माण केलं.
• लता मंगेशकर सुरुवातीला घर चालवण्यासाठी गात होत्या, त्यावेळी लोक हसले; पुढे त्याच आवाजाने भारताचं मान उंचावलं.
• मलाला युसुफझाई हिने लोकांचा विरोध झेलत शिक्षणासाठी लढा दिला आणि जगाला नवा आदर्श दिला.

पूर्वी गावापुरती लोकांची वर्तुळं होती. आता सोशल मीडियावर एका फोटोवर, एका पोस्टवर शंभर मतं येतात. काही कौतुकाची, काही चिरफाड करणारी. पण गंमत अशी की ही मतं बहुतेक वेळा अनोळखी लोकांची असतात! मग त्यांना एवढं महत्त्व द्यायचं तरी कशाला?

•   लहान निर्णय स्वतः घ्या – कपडे, छंद, मित्र यात लोकांचं मत न विचारता स्वतःचा आवाज ऐका.
•   चुका स्वीकारा – लोकांच्या भीतीने चुका टाळू नका; चुका म्हणजे शिकण्याची गुरुकिल्ली.
•   सकारात्मक गट निवडा – टीका करणाऱ्यांपेक्षा प्रेरणा देणाऱ्यांच्या सहवासात राहा.
•   सोशल मीडियाला मर्यादा – तिथलं मत जगाचं सत्य नाही.

जीवन एकदाच मिळतं. त्या एका जीवनात जर आपण सतत “लोक काय म्हणतील?” या प्रश्नाच्या कैदेत अडकलो, तर जगण्याची मजाच निघून जाते.
खरं समाधान लोकांच्या टाळ्यांत नाही, तर स्वतःच्या मनाशी प्रामाणिक राहण्यात आहे.

“लोक हसतील म्हणुन जगणे थांबवु नये,
कारण शेवटी लोकं विसरतात, पण आपण जगलेलं किंवा न जगलेलं स्वप्न मात्र कायम आठवतं.”

⸻ पूजा पांडे